Chân dung

Hơn 5.000 con người bình thường đang âm thầm quản lý các kênh và nút riêng lẻ để vận hành Lightning Network.


Trong những năm gần đây, bitcoin đã bùng nổ và ngày càng trở nên phổ biến. Nhưng, nó đã được biết tới nhiều hơn vì những phẩm chất như một dạng tài sản lưu trữ, hơn là một loại tiền kỹ thuật số, do hệ thống đồng thuận bằng chứng công việc tốn thời gian và sự biến động mạnh về giá cả.


Ví dụ, nếu bạn muốn gửi cho ai đó một số Bitcoin, người đó sẽ chỉ nhận được chúng sau khoảng vài giờ và bạn cũng sẽ phải trả một khoản phí giao dịch lớn. Tuy nhiên, có một kênh thanh toán hỗ trợ giúp việc này có thể trở nên đơn giản, nhanh chóng và rẻ tiền hơn. Đó chính là Lightning Network.


Về cơ bản, Lightning nằm trên mạng bitcoin và giúp tăng tốc độ thanh toán vi mô giữa những người dùng thiết lập kênh, để cho phép họ thanh toán cho nhau. Và hệ thống này hoàn toàn không phải do các Big Tech điều hành, mà nó được thực hiện bởi những người vô cùng bình thường, những người đã cùng nhau hợp tác để giúp thực hiện một mạng thanh toán ổn định và nhanh chóng cho bitcoin.


Trong một số trường hợp, các bên có thể không có quyền truy cập trực tiếp vào kênh mà họ muốn sử dụng. Vì vậy, hệ thống này sẽ tìm ra con đường ngắn nhất bằng cách sử dụng các node (nút) định tuyến. Một nút thực sự chính là một phần mềm giúp xử lý các khoản thanh toán giữa các kênh, và đổi lại người quản lý của nút sẽ kiếm được một lượng nhỏ bitcoin.


Hầu hết các nút và kênh này được thiết lập bởi các cá nhân ở trong chính ngôi nhà của họ. Và một nhóm những người hỗ trợ này được biết tới bằng cái tên Plebnet.


Gặp gỡ những "người cầu xin"


Chân dung cộng đồng bí mật đứng sau mạng lưới thanh toán bitcoin của Twitter và El Salvado - Ảnh 1.

Plebnet là một cộng đồng trực tuyến làm việc cùng nhau để giúp mọi người trên mạng sử dụng Lightning Network và giải quyết các vấn đề kỹ thuật. Và theo cách nói của bitcoin khi gọi đơn vị nhỏ nhất của mình, satoshi bằng cái tên sat, thì những người trong Plebnet tự gọi mình là một Pleb, theo tiếng Anh có nghĩa là "người cầu xin".


Ban đầu, nhóm xuất hiện trên Clubhouse - một nền tảng cho phép mọi người trò chuyện thoại với nhau - chỉ với chưa đầy một chục người, thảo luận về những thách thức và ý tưởng của cộng đồng.


Vài tháng sau, họ có hơn 5.000 thành viên và khoảng 1.000 nút, với tổng cộng 1.000 bitcoin. KP Shukla, một chuyên gia công nghệ và là một trong những thành viên ban đầu, cho biết con số này hiện chiếm gần một phần ba của Lightning Network.


"Tôi vẫn không biết ai đã bắt đầu nó, nếu bạn hỏi những người khác nhau, bạn sẽ nhận được những câu trả lời khác nhau", ,ppkt người dùng Twitter có tên Dread cho biết mọi người thường giữ bí mật về thông tin cá nhân của mình. "Nhưng tôi hạnh phúc vì nó tồn tại. Tôi cảm thấy họ là một gia đình, điều kỳ lạ là hầu hết mọi người, tôi thậm chí đôi khi không biết tên hay bất cứ thứ gì về họ."


Và dù đây là một tập thể có nguồn gốc không rõ ràng, nhưng nó lại tự hào có vô số thông tin, từ một trang wiki thu thập kiến ​​thức tập thể đến một cộng đồng Telegram nhộn nhịp nơi các tin nhắn thường xuyên bay qua lại.


Erin Malone, người điều hành một công ty sản xuất nhỏ và cũng là thành viên của Plebnet, cho biết: "Chúng tôi dành cả ngày, và hàng ngày để dạy mọi người những gì chúng tôi đã học được. Những thứ đó sẽ tiếp tục được truyền lại. Chúng tôi dạy mọi người, họ lại dạy những người khác. Chúng tôi cho đi và nhận lại."


Trong vòng 10 tuần kể từ khi bắt đầu một nút, Malone đã kiếm được lợi nhuận nhờ công việc này.


Và giờ, Plebnet đang đang trở nên lớn đến mức các nhóm chia nhỏ đã được thành lập, và mỗi nhóm có thuật ngữ riêng.


Tại sao họ làm điều này?


Hầu hết các thành viên đã tham gia với Lightning Network khi họ nhận ra nó có thể giúp ích cho những người đang bị hạn chế trong việc giao dịch như thế nào. Bởi việc thực hiện thanh toán giữa các thị trường phát triển và mới nổi có thể là một quá trình cực kỳ khó chịu, mà một số thành viên đã từng phải đối mặt.


Vaibhav Shukla, 49 tuổi, người điều hành công ty công nghệ của riêng mình, cho biết: "Trước đây khi tôi rất khó chuyển tiền nhanh chóng đến các công ty khác của mình ở nước ngoài. Nhưng bây giờ, ở đây, ngay lập tức, số tiền đang được trao đổi và điều đó khiến tôi muốn nhảy vào tìm hiểu công nghệ này và sau đó khi tôi đã tham gia vào nó, tôi nhận ra tiềm năng và sức mạnh của nó."


Chân dung cộng đồng bí mật đứng sau mạng lưới thanh toán bitcoin của Twitter và El Salvado - Ảnh 2.

Thành viên Plebnet: Vaibhav Shukla


Và sự tiện lợi không chỉ về tốc độ giao dịch mà còn về chi phí thấp hơn đáng kể, so với các hệ thống truyền thống.


"Chỉ với điện thoại di động, những người không có nhiều tài chính vẫn có thể thực sự thanh toán trao đổi ngang hàng và có một kho giá trị với loại tài sản này. Đây thực sự là một nguồn tiền rất mạnh", KP nói, người nhận ra sức mạnh mà nó có thể mang lại cho quê hương Ấn Độ.


Khi các quốc gia như El Salvador áp dụng Lightning Network cho việc thanh toán bitcoin, những người vận hành nút cảm thấy họ có trách nhiệm cung cấp một mạng lưới giao dịch vững chắc, KP nói.


Nhưng không phải ai cũng như vậy. Một số thành viên đã tham gia đơn thuần chỉ để kiếm lợi nhuận, theo KP. Nhưng lợi nhuận chỉ đến khi bạn vận hành nút một cách hiệu quả.


Malone, người đã kiếm được lợi nhuận từ công việc này, cho biết: "Việc chạy một nút đòi hỏi sự quan tâm và chăm sóc nhiều hơn ngay từ đầu."


Một trong những giải pháp dễ dàng nhất để chạy một nút trong Lightning Network là thông qua Umbrel, một máy chủ cá nhân. Nó có thể được thiết lập trên phần cứng Raspberry Pi với giá chỉ từ 100 USD hoặc được mua dưới dạng máy chủ plug-and-play thông qua Bitcoin Machines với giá 429 USD.


Chân dung cộng đồng bí mật đứng sau mạng lưới thanh toán bitcoin của Twitter và El Salvado - Ảnh 3.

Hệ thống quản lý nút của Vaibhav Shukla


Những người mới cần tập trung vào quản lý nút cơ bản, chẳng hạn như thử nghiệm kênh và thiết lập và điều chỉnh phí, theo Malone. Cô ước tính mình đã dành khoảng 4-5 giờ mỗi ngày để thử nghiệm trong những ngày đầu. Giờ đây, việc quản lý nút của cô chỉ tốn khoảng 30 phút mỗi ngày.


KP cũng dành dưới 30 phút mỗi ngày, nhờ việc phát triển một số tập lệnh để giúp tự động hóa việc quản lý các nút.


Kiếm lời


Khi các nút được quản lý hiệu quả, thì hệ thống có thể đảm bảo được lợi nhuận.


Kể từ đỉnh điểm của mùa hè qua, lợi nhuận của Malone trong lĩnh vực này đã giảm gần 50% do sự phát triển của mạng lưới, nhưng cô nói rằng đây không hẳn là một điều xấu.


"Trong vài năm tới, khi mọi người đều sử dụng Lightning Network và giá bitcoin trên 1 triệu USD mỗi đồng, sẽ rất thú vị khi xem lợi nhuận của chúng tôi nhận được là bao nhiêu", Malone nói. "Điều gì sẽ phát triển nhanh hơn, giá bitcoin so với tiền pháp định, hay những người vận hành nút hay lưu lượng truy cập Lightning Network? Điểm mấu chốt là, số lượng sat mà chúng tôi tạo ra sẽ ít hơn nhiều, nhưng sức mua của sat sẽ cao hơn nhiều."


Chân dung cộng đồng bí mật đứng sau mạng lưới thanh toán bitcoin của Twitter và El Salvado - Ảnh 4.

Thành viên Plebnet: Erin Malone


Người dùng Twitter có nickname Dread thì cho biết việc tạo ra lợi nhuận không phải là quá trình một nút bật hay tắt, nó liên quan đến việc học hỏi và chỉnh sửa liên tục.


"Nó phụ thuộc vào thanh khoản bạn có, phụ thuộc vào mức phí bạn quyết định đặt và thậm chí sau đó điều gì đó có thể thay đổi đối với bạn, vì đó là một trò chơi cạnh tranh có tổng bằng không", Dread cho biết.


Có những ngày Dread cho biết mình không thể kiếm được lợi nhuận vì một kênh giá rẻ hơn đã được mở ra. Tuy nhiên, khoảng 100 satoshi là mức trung bình mà họ có thể nhận sau mỗi vài giờ


"Một số người nói rằng nó giống như việc nuôi một con gà ảo (Tamagotchi). Ban đầu, bạn cho chúng ăn và bạn bị choáng ngợp bởi sự hiện diện của chúng, nhưng một khi bạn học được mẹo chơi thì cả hai có thể sống hòa thuận tốt đẹp", Vaibhav nói.


Nút của Vaibhav hiện được tự động hóa khoảng 90% và anh tạo ra khoảng 1% đến 2% lợi nhuận mỗi năm. Tuy nhiên, anh cho biết có thể thúc đẩy nó để thu được lợi nhuận khoảng 5%. Tuy nhiên, để đạt được mức lợi nhuận này, danh tiếng của nút và việc tuân thủ các phương pháp là quan trọng nhất.


Điều gì sẽ đến tiếp theo?


Bất kỳ cơ hội nào mang lại lợi nhuận đều có thể được thương mại hóa. Nếu các công ty công nghệ lớn bước vào và bắt đầu công nghiệp hóa việc chạy nút, điều đó có thể đe dọa đến bản chất phân quyền và ngang hàng của Lightning Network.


Theo Vaibhav, việc thương mại hóa có thể xảy ra nhưng điều đó không có nghĩa là những người chạy nút cá nhân sẽ không có lợi nhuận, bởi vì đó là một hoạt động kinh doanh thanh khoản. Ông cũng nhấn mạnh rằng các cá nhân sẽ vẫn nắm quyền kiểm soát bởi vì họ sẽ giữ chìa khóa của riêng mình và có thể chuyển đổi dịch vụ ngay lập tức.


Dread cũng tin rằng các công ty lớn thậm chí sẽ không được khuyến khích để phát triển các nút bởi vì nó đã được kiểm soát chặt chẽ bởi các cá nhân. Anh hy vọng một lúc nào đó bộ định tuyến internet của mọi người sẽ đi kèm với một nút của hệ thống Lightning Network và điều này sẽ giúp xây dựng nên một mạng lưới toàn cầu.


Chân dung cộng đồng bí mật đứng sau mạng lưới thanh toán bitcoin của Twitter và El Salvado - Ảnh 5.

Hệ thống vận hành của Erin Malone.


Tuy nhiên, các thành viên cho biết việc tiếp cận rộng rãi hơn sẽ mang lại những cải tiến về quyền riêng tư, bảo mật và giáo dục.


Việc áp dụng đã được các doanh nghiệp nhỏ thực hiện. Plebnet đã tạo ra một nhóm đặc biệt để trả lời những câu hỏi đó do nhu cầu ngày càng tăng. Và về lâu dài, họ kỳ vọng việc chạy một nút sẽ là một phần liền mạch trong cuộc sống hàng ngày, nơi việc thiết lập và quản lý các nút sẽ khiến bạn không cần phải suy nghĩ nhiều hơn một giây.


(Theo Pháp luật và Bạn đọc, BI)









Chan dung 'cong dong bi mat' dung sau mang luoi thanh toan bitcoin cua Twitter va El Salvado


Hon 5.000 con nguoi binh thuong dang am tham quan ly cac kenh va nut rieng le de van hanh Lightning Network.


Trong nhung nam gan day, bitcoin da bung no va ngay cang tro nen pho bien. Nhung, no da duoc biet toi nhieu hon vi nhung pham chat nhu mot dang tai san luu tru, hon la mot loai tien ky thuat so, do he thong dong thuan bang chung cong viec ton thoi gian va su bien dong manh ve gia ca.


Vi du, neu ban muon gui cho ai do mot so Bitcoin, nguoi do se chi nhan duoc chung sau khoang vai gio va ban cung se phai tra mot khoan phi giao dich lon. Tuy nhien, co mot kenh thanh toan ho tro giup viec nay co the tro nen don gian, nhanh chong va re tien hon. Do chinh la Lightning Network.


Ve co ban, Lightning nam tren mang bitcoin va giup tang toc do thanh toan vi mo giua nhung nguoi dung thiet lap kenh, de cho phep ho thanh toan cho nhau. Va he thong nay hoan toan khong phai do cac Big Tech dieu hanh, ma no duoc thuc hien boi nhung nguoi vo cung binh thuong, nhung nguoi da cung nhau hop tac de giup thuc hien mot mang thanh toan on dinh va nhanh chong cho bitcoin.


Trong mot so truong hop, cac ben co the khong co quyen truy cap truc tiep vao kenh ma ho muon su dung. Vi vay, he thong nay se tim ra con duong ngan nhat bang cach su dung cac node (nut) dinh tuyen. Mot nut thuc su chinh la mot phan mem giup xu ly cac khoan thanh toan giua cac kenh, va doi lai nguoi quan ly cua nut se kiem duoc mot luong nho bitcoin.


Hau het cac nut va kenh nay duoc thiet lap boi cac ca nhan o trong chinh ngoi nha cua ho. Va mot nhom nhung nguoi ho tro nay duoc biet toi bang cai ten Plebnet.


Gap go nhung "nguoi cau xin"


Chan dung cong dong bi mat dung sau mang luoi thanh toan bitcoin cua Twitter va El Salvado - Anh 1.

Plebnet la mot cong dong truc tuyen lam viec cung nhau de giup moi nguoi tren mang su dung Lightning Network va giai quyet cac van de ky thuat. Va theo cach noi cua bitcoin khi goi don vi nho nhat cua minh, satoshi bang cai ten sat, thi nhung nguoi trong Plebnet tu goi minh la mot Pleb, theo tieng Anh co nghia la "nguoi cau xin".


Ban dau, nhom xuat hien tren Clubhouse - mot nen tang cho phep moi nguoi tro chuyen thoai voi nhau - chi voi chua day mot chuc nguoi, thao luan ve nhung thach thuc va y tuong cua cong dong.


Vai thang sau, ho co hon 5.000 thanh vien va khoang 1.000 nut, voi tong cong 1.000 bitcoin. KP Shukla, mot chuyen gia cong nghe va la mot trong nhung thanh vien ban dau, cho biet con so nay hien chiem gan mot phan ba cua Lightning Network.


"Toi van khong biet ai da bat dau no, neu ban hoi nhung nguoi khac nhau, ban se nhan duoc nhung cau tra loi khac nhau", ,ppkt nguoi dung Twitter co ten Dread cho biet moi nguoi thuong giu bi mat ve thong tin ca nhan cua minh. "Nhung toi hanh phuc vi no ton tai. Toi cam thay ho la mot gia dinh, dieu ky la la hau het moi nguoi, toi tham chi doi khi khong biet ten hay bat cu thu gi ve ho."


Va du day la mot tap the co nguon goc khong ro rang, nhung no lai tu hao co vo so thong tin, tu mot trang wiki thu thap kien ​​thuc tap the den mot cong dong Telegram nhon nhip noi cac tin nhan thuong xuyen bay qua lai.


Erin Malone, nguoi dieu hanh mot cong ty san xuat nho va cung la thanh vien cua Plebnet, cho biet: "Chung toi danh ca ngay, va hang ngay de day moi nguoi nhung gi chung toi da hoc duoc. Nhung thu do se tiep tuc duoc truyen lai. Chung toi day moi nguoi, ho lai day nhung nguoi khac. Chung toi cho di va nhan lai."


Trong vong 10 tuan ke tu khi bat dau mot nut, Malone da kiem duoc loi nhuan nho cong viec nay.


Va gio, Plebnet dang dang tro nen lon den muc cac nhom chia nho da duoc thanh lap, va moi nhom co thuat ngu rieng.


Tai sao ho lam dieu nay?


Hau het cac thanh vien da tham gia voi Lightning Network khi ho nhan ra no co the giup ich cho nhung nguoi dang bi han che trong viec giao dich nhu the nao. Boi viec thuc hien thanh toan giua cac thi truong phat trien va moi noi co the la mot qua trinh cuc ky kho chiu, ma mot so thanh vien da tung phai doi mat.


Vaibhav Shukla, 49 tuoi, nguoi dieu hanh cong ty cong nghe cua rieng minh, cho biet: "Truoc day khi toi rat kho chuyen tien nhanh chong den cac cong ty khac cua minh o nuoc ngoai. Nhung bay gio, o day, ngay lap tuc, so tien dang duoc trao doi va dieu do khien toi muon nhay vao tim hieu cong nghe nay va sau do khi toi da tham gia vao no, toi nhan ra tiem nang va suc manh cua no."


Chan dung cong dong bi mat dung sau mang luoi thanh toan bitcoin cua Twitter va El Salvado - Anh 2.

Thanh vien Plebnet: Vaibhav Shukla


Va su tien loi khong chi ve toc do giao dich ma con ve chi phi thap hon dang ke, so voi cac he thong truyen thong.


"Chi voi dien thoai di dong, nhung nguoi khong co nhieu tai chinh van co the thuc su thanh toan trao doi ngang hang va co mot kho gia tri voi loai tai san nay. Day thuc su la mot nguon tien rat manh", KP noi, nguoi nhan ra suc manh ma no co the mang lai cho que huong An Do.


Khi cac quoc gia nhu El Salvador ap dung Lightning Network cho viec thanh toan bitcoin, nhung nguoi van hanh nut cam thay ho co trach nhiem cung cap mot mang luoi giao dich vung chac, KP noi.


Nhung khong phai ai cung nhu vay. Mot so thanh vien da tham gia don thuan chi de kiem loi nhuan, theo KP. Nhung loi nhuan chi den khi ban van hanh nut mot cach hieu qua.


Malone, nguoi da kiem duoc loi nhuan tu cong viec nay, cho biet: "Viec chay mot nut doi hoi su quan tam va cham soc nhieu hon ngay tu dau."


Mot trong nhung giai phap de dang nhat de chay mot nut trong Lightning Network la thong qua Umbrel, mot may chu ca nhan. No co the duoc thiet lap tren phan cung Raspberry Pi voi gia chi tu 100 USD hoac duoc mua duoi dang may chu plug-and-play thong qua Bitcoin Machines voi gia 429 USD.


Chan dung cong dong bi mat dung sau mang luoi thanh toan bitcoin cua Twitter va El Salvado - Anh 3.

He thong quan ly nut cua Vaibhav Shukla


Nhung nguoi moi can tap trung vao quan ly nut co ban, chang han nhu thu nghiem kenh va thiet lap va dieu chinh phi, theo Malone. Co uoc tinh minh da danh khoang 4-5 gio moi ngay de thu nghiem trong nhung ngay dau. Gio day, viec quan ly nut cua co chi ton khoang 30 phut moi ngay.


KP cung danh duoi 30 phut moi ngay, nho viec phat trien mot so tap lenh de giup tu dong hoa viec quan ly cac nut.


Kiem loi


Khi cac nut duoc quan ly hieu qua, thi he thong co the dam bao duoc loi nhuan.


Ke tu dinh diem cua mua he qua, loi nhuan cua Malone trong linh vuc nay da giam gan 50% do su phat trien cua mang luoi, nhung co noi rang day khong han la mot dieu xau.


"Trong vai nam toi, khi moi nguoi deu su dung Lightning Network va gia bitcoin tren 1 trieu USD moi dong, se rat thu vi khi xem loi nhuan cua chung toi nhan duoc la bao nhieu", Malone noi. "Dieu gi se phat trien nhanh hon, gia bitcoin so voi tien phap dinh, hay nhung nguoi van hanh nut hay luu luong truy cap Lightning Network? Diem mau chot la, so luong sat ma chung toi tao ra se it hon nhieu, nhung suc mua cua sat se cao hon nhieu."


Chan dung cong dong bi mat dung sau mang luoi thanh toan bitcoin cua Twitter va El Salvado - Anh 4.

Thanh vien Plebnet: Erin Malone


Nguoi dung Twitter co nickname Dread thi cho biet viec tao ra loi nhuan khong phai la qua trinh mot nut bat hay tat, no lien quan den viec hoc hoi va chinh sua lien tuc.


"No phu thuoc vao thanh khoan ban co, phu thuoc vao muc phi ban quyet dinh dat va tham chi sau do dieu gi do co the thay doi doi voi ban, vi do la mot tro choi canh tranh co tong bang khong", Dread cho biet.


Co nhung ngay Dread cho biet minh khong the kiem duoc loi nhuan vi mot kenh gia re hon da duoc mo ra. Tuy nhien, khoang 100 satoshi la muc trung binh ma ho co the nhan sau moi vai gio


"Mot so nguoi noi rang no giong nhu viec nuoi mot con ga ao (Tamagotchi). Ban dau, ban cho chung an va ban bi choang ngop boi su hien dien cua chung, nhung mot khi ban hoc duoc meo choi thi ca hai co the song hoa thuan tot dep", Vaibhav noi.


Nut cua Vaibhav hien duoc tu dong hoa khoang 90% va anh tao ra khoang 1% den 2% loi nhuan moi nam. Tuy nhien, anh cho biet co the thuc day no de thu duoc loi nhuan khoang 5%. Tuy nhien, de dat duoc muc loi nhuan nay, danh tieng cua nut va viec tuan thu cac phuong phap la quan trong nhat.


Dieu gi se den tiep theo?


Bat ky co hoi nao mang lai loi nhuan deu co the duoc thuong mai hoa. Neu cac cong ty cong nghe lon buoc vao va bat dau cong nghiep hoa viec chay nut, dieu do co the de doa den ban chat phan quyen va ngang hang cua Lightning Network.


Theo Vaibhav, viec thuong mai hoa co the xay ra nhung dieu do khong co nghia la nhung nguoi chay nut ca nhan se khong co loi nhuan, boi vi do la mot hoat dong kinh doanh thanh khoan. Ong cung nhan manh rang cac ca nhan se van nam quyen kiem soat boi vi ho se giu chia khoa cua rieng minh va co the chuyen doi dich vu ngay lap tuc.


Dread cung tin rang cac cong ty lon tham chi se khong duoc khuyen khich de phat trien cac nut boi vi no da duoc kiem soat chat che boi cac ca nhan. Anh hy vong mot luc nao do bo dinh tuyen internet cua moi nguoi se di kem voi mot nut cua he thong Lightning Network va dieu nay se giup xay dung nen mot mang luoi toan cau.


Chan dung cong dong bi mat dung sau mang luoi thanh toan bitcoin cua Twitter va El Salvado - Anh 5.

He thong van hanh cua Erin Malone.


Tuy nhien, cac thanh vien cho biet viec tiep can rong rai hon se mang lai nhung cai tien ve quyen rieng tu, bao mat va giao duc.


Viec ap dung da duoc cac doanh nghiep nho thuc hien. Plebnet da tao ra mot nhom dac biet de tra loi nhung cau hoi do do nhu cau ngay cang tang. Va ve lau dai, ho ky vong viec chay mot nut se la mot phan lien mach trong cuoc song hang ngay, noi viec thiet lap va quan ly cac nut se khien ban khong can phai suy nghi nhieu hon mot giay.


(Theo Phap luat va Ban doc, BI)


Chân dung 'cộng đồng bí mật' đứng sau mạng lưới thanh toán bitcoin của Twitter và El Salvado

Hơn 5.000 con người bình thường đang âm thầm quản lý các kênh và nút riêng lẻ để vận hành Lightning Network.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: