Thành tựu này không chỉ đánh dấu bước tiến lớn của chương trình thám hiểm không gian Trung Quốc, mà còn mở ra cơ hội giải mã nguồn gốc của một trong những thiên thể kỳ lạ nhất từng được phát hiện gần Trái Đất.
Ảnh chụp tiểu hành tinh Kamo'oalewa, 2016HO3, được tàu thăm dò Thiên Vấn - 2 của Trung Quốc chụp từ khoảng cách 20km vào ngày 2/7/2026. Nguồn ảnh: CNSA/Xinhua Những hình ảnh đầu tiên về Kamoʻoalewa được tàu thăm dò Thiên Vấn-2 (Tianwen-2) ghi lại khi tiếp cận vật thể này ở khoảng cách chỉ 20km. Đây là lần đầu tiên con người có được góc nhìn cận cảnh về thiên thể đặc biệt đang đồng hành cùng Trái Đất trên quỹ đạo quanh Mặt Trời.
Kamoʻoalewa là gì và vì sao được gọi là “mặt trăng thứ hai”?
Sau nhiều năm chỉ được quan sát từ xa bằng kính thiên văn, một trong những thiên thể bí ẩn nhất quanh Trái Đất cuối cùng đã xuất hiện trong những bức ảnh cận cảnh đầu tiên trong lịch sử. Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố những hình ảnh chưa từng có về Kamoʻoalewa, hay còn được biết đến với tên gọi khoa học 2016 HO3 – vật thể thường được giới thiên văn ví như “mặt trăng thứ hai” của Trái Đất.
Dù không phải là vệ tinh tự nhiên thực sự như Mặt Trăng, Kamoʻoalewa vẫn là một trong những thiên thể hiếm hoi có mối liên hệ quỹ đạo đặc biệt với hành tinh của chúng ta. Những hình ảnh mới được tàu thăm dò Thiên Vấn-2 ghi lại đã mở ra cơ hội nghiên cứu chưa từng có về nguồn gốc, cấu tạo và lịch sử tiến hóa của thiên thể độc đáo này.
Sơ đồ mô tả quỹ đạo của "mặt trăng thứ hai" Kamo'oalewa. Ảnh: NASA/JPL Caltech Theo các nhà thiên văn học, Kamoʻoalewa thực chất là một tiểu hành tinh đang quay quanh Mặt Trời chứ không trực tiếp quay quanh Trái Đất như Mặt Trăng. Tuy nhiên, quỹ đạo của nó có mối quan hệ đặc biệt với Trái Đất đến mức giới khoa học xếp nó vào nhóm “quasi-satellite”, hay còn gọi là “vệ tinh giả”.
Nghiên cứu mới: Giải pháp táo bạo tỷ USD cứu Trái Đất khỏi bão Mặt Trời hủy diệt
Những thiên thể thuộc nhóm này không bị lực hấp dẫn của Trái Đất giữ chặt như các vệ tinh tự nhiên thông thường, nhưng do quỹ đạo đặc biệt, chúng dường như luôn đồng hành cùng hành tinh của chúng ta trong hành trình quanh Mặt Trời.
Hiện nay, các nhà khoa học mới chỉ xác định được 7 vệ tinh giả của Trái Đất. Trong số đó, Kamoʻoalewa là thiên thể gần nhất, duy trì khoảng cách trung bình khoảng 41,5 triệu kilomet với Trái Đất. Cứ khoảng 45 năm một lần, thiên thể này lại tiến đến gần hơn trong quá trình hai vật thể cùng chuyển động trên các quỹ đạo hình elip quanh Mặt Trời.
Kamoʻoalewa được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2016 bởi hệ thống kính thiên văn khảo sát tiểu hành tinh Pan-STARRS 1 đặt tại Hawaii, Mỹ. Kể từ đó, nó nhanh chóng trở thành mục tiêu nghiên cứu hấp dẫn nhờ đặc tính quỹ đạo khác thường và những dấu hiệu cho thấy nó có thể mang trong mình những bí mật về lịch sử hình thành của hệ Trái Đất – Mặt Trăng.
Thiên Vấn-2 chụp những bức ảnh đầu tiên trong lịch sử
Bước ngoặt lớn đến vào tháng 7 năm nay, khi tàu thăm dò Thiên Vấn-2 của Cơ quan Quản lý Không gian Quốc gia Trung Quốc (CNSA) lần đầu tiên tiếp cận đủ gần để chụp ảnh trực tiếp Kamoʻoalewa.
Các bức ảnh được công bố cho thấy một khối đá không gian có hình dạng gồ ghề, bề mặt lởm chởm và đầy hố va chạm đang lao đi trong khoảng không vũ trụ. Dựa trên các phép đo hiện tại, tiểu hành tinh này có kích thước dao động từ khoảng 42 đến 100 mét, tương đương chiều cao của một tòa nhà từ 14 đến hơn 30 tầng.
Sơ đồ minh họa chiến lược thăm dò quỹ đạo và hạ cánh cho nhiệm vụ Tianwen-2 của Trung Quốc đến tiểu hành tinh gần Trái Đất Kamo'oalewa. Ảnh: Zang/Space Science Review Theo CNSA, sau hành trình kéo dài khoảng 400 ngày và vượt quãng đường gần 1 tỷ kilomet trong không gian sâu, Thiên Vấn-2 đã tiếp cận thành công 2016 HO3. Tàu đã bay đến khoảng cách chỉ 20km so với bề mặt tiểu hành tinh, để bắt đầu giai đoạn khảo sát khoa học chi tiết.
Phát hiện điều kỳ lạ bao phủ ‘hành tinh hồng’, hé lộ bí mật hơn một thập kỷ Trong quá trình tiếp cận, các hệ thống quang học trên tàu đã thu thập được lượng dữ liệu hình ảnh quý giá, đánh dấu lần đầu tiên nhân loại có được góc nhìn cận cảnh về thiên thể kỳ lạ này.
Trong những tháng tới, tàu sẽ tiếp tục thực hiện các quan sát tại quỹ đạo, khảo sát bề mặt và tìm kiếm vị trí thích hợp để thu thập mẫu vật.
Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, các mẫu đá và bụi từ Kamoʻoalewa sẽ được đưa trở lại Trái Đất bằng một khoang hồi quyển vào cuối năm nay, mang đến cho các nhà khoa học cơ hội nghiên cứu trực tiếp vật chất từ thiên thể đặc biệt này.
Manh mối về nguồn gốc bí ẩn của “mặt trăng thứ hai”
Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của sứ mệnh là giải mã nguồn gốc thực sự của Kamoʻoalewa.
Theo nhà vật lý Trương Vinh Kiều (Rongqiao Zhang) thuộc Trung tâm Thám hiểm Mặt Trăng và Kỹ thuật Không gian Bắc Kinh cùng các cộng sự, 2016 HO3 là một trong những vật thể đồng quỹ đạo với Trái Đất hiếm gặp nhất từng được biết đến.
Hình ảnh mô phỏng Thiên Vấn - 2 khảo sát Kamoʻoalewa như một phần của nhiệm vụ thu thập mẫu vật tiểu hành tinh. Nguồn ảnh: China National Space Administration Do chu kỳ quỹ đạo của nó gần tương đồng với Trái Đất, việc theo dõi, điều khiển và duy trì liên lạc với tàu thăm dò trở nên thuận lợi hơn so với nhiều tiểu hành tinh khác trong không gian sâu.