Công ty thám hiểm không gian ispace của Nhật Bản vừa công bố một bước đi chiến lược đầy tham vọng, khi ký thỏa thuận với SpaceX để đặt trước 500kg tải trọng trên tên lửa khổng lồ Starship cho một sứ mệnh lên Mặt Trăng, dự kiến có thể diễn ra sớm nhất vào năm 2030.
Ảnh: ispace Thỏa thuận trị giá khoảng 50 triệu USD được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong kế hoạch xây dựng nền kinh tế Mặt Trăng, mà doanh nghiệp có trụ sở tại Tokyo đang theo đuổi.
Theo thông báo ngày 8/7, ispace đã đặt trước khoảng 500kg không gian chở hàng trên Starship – phương tiện phóng lớn và mạnh nhất từng được chế tạo.
Đây sẽ là nền tảng vận chuyển cho hệ thống Mobile Cargo System (MCS), một phương tiện vận tải dạng sàn phẳng được thiết kế để chuyên chở hàng hóa trên bề mặt Mặt Trăng.
Starship được kỳ vọng thay đổi hoàn toàn hoạt động hậu cần trên Mặt Trăng
Nhà sáng lập kiêm CEO của ispace, ông Takeshi Hakamada, cho biết việc hợp tác với SpaceX sẽ giúp công ty cung cấp dịch vụ vận chuyển mới mang tên Lunar Access Integration, tận dụng sức chở khổng lồ của Starship để đưa thiết bị và hàng hóa lên Mặt Trăng với chi phí thấp hơn đáng kể so với trước đây.
Theo ông Hakamada, khả năng vận chuyển khối lượng lớn với mức chi phí hợp lý là yếu tố không thể thiếu, nếu muốn xây dựng một nền kinh tế Mặt Trăng bền vững.
Khi giá thành vận chuyển giảm xuống, việc triển khai các dự án thương mại, nghiên cứu khoa học hay xây dựng cơ sở hạ tầng trên Mặt Trăng sẽ trở nên khả thi hơn.
Vệ tinh hạt nhân thương mại đầu tiên được SpaceX phóng thành công
Điều đó cũng đồng nghĩa ispace có thể trở thành một trong những khách hàng thường xuyên của Starship trong tương lai, khi công ty dự định sử dụng phương tiện này để triển khai nhiều phiên bản Mobile Cargo System trên bề mặt Mặt Trăng.
Hệ thống Mobile Cargo System được thiết kế như một phương tiện vận tải dạng pallet có khả năng di chuyển trên địa hình gồ ghề của Mặt Trăng.
Mỗi phương tiện có thể mang theo tối đa 500 kg thiết bị, vật tư hoặc hàng hóa phục vụ các hoạt động xây dựng và nghiên cứu.
Theo kế hoạch hiện tại, chuyến bay đầu tiên của Mobile Cargo System bằng Starship sẽ không diễn ra trước năm 2030. Tuy nhiên, mốc thời gian này phụ thuộc rất lớn vào tiến độ hoàn thiện Starship của SpaceX.
Cho đến nay, Starship mới thực hiện 12 chuyến bay thử nghiệm, tất cả đều là các chuyến bay thử dưới quỹ đạo. Mặc dù chương trình đã đạt được nhiều tiến bộ, phương tiện này vẫn chưa chính thức bước vào giai đoạn khai thác thương mại.
Đây không phải lần đầu tiên ispace hợp tác với SpaceX. Trước đó, các tên lửa Falcon 9 đã đưa tàu đổ bộ HAKUTO-R của công ty Nhật Bản lên đường tới Mặt Trăng trong các năm 2022 và 2025.
Ở cả hai sứ mệnh, tàu HAKUTO-R đều thành công khi tiến vào quỹ đạo Mặt Trăng. Tuy nhiên, cả hai đều gặp sự cố trong giai đoạn hạ cánh cuối cùng và bị phá hủy trước khi hoàn thành nhiệm vụ.
Dù liên tiếp gặp thất bại, ispace vẫn duy trì chiến lược đầu tư dài hạn vào lĩnh vực vận tải và khai thác Mặt Trăng, đồng thời tiếp tục lựa chọn SpaceX làm đối tác phóng chủ lực.
Starship vẫn là quân bài quan trọng trong chương trình Artemis của NASA
Starship là hệ thống tên lửa siêu hạng nặng do SpaceX phát triển với mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn. Khi hoàn thiện, phương tiện này được thiết kế để đưa tới 150 tấn hàng hóa lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, vượt xa mọi tên lửa đang hoạt động hiện nay.
Starship là hệ thống tên lửa siêu hạng nặng do SpaceX phát triển. Ảnh: SpaceX CEO SpaceX Elon Musk lần đầu giới thiệu Starship tại Đại hội Thiên văn Quốc tế ở Mexico vào năm 2016. Tuy nhiên, quá trình phát triển kéo dài hơn dự kiến khiến nhiều cột mốc liên tục bị lùi lại.
Năm 2021, SpaceX từng kỳ vọng Starship sẽ thực hiện chuyến bay đầu tiên lên Mặt Trăng trước năm 2024. Song những khó khăn trong phát triển kỹ thuật đã khiến mục tiêu này nhiều lần thay đổi.
Nghiên cứu mới: Giải pháp táo bạo tỷ USD cứu Trái Đất khỏi bão Mặt Trời hủy diệt Sự chậm tiến của Starship cũng ảnh hưởng trực tiếp tới chương trình Artemis của NASA.
Cơ quan vũ trụ Mỹ đã lựa chọn Starship làm tàu đổ bộ đưa phi hành gia lên Mặt Trăng và hiện dự kiến sử dụng phương tiện này trong nhiệm vụ Artemis IV diễn ra vào cuối năm 2028.
NASA cũng thừa nhận việc Starship chưa sẵn sàng là một trong những nguyên nhân khiến lịch trình Artemis nhiều lần bị điều chỉnh.
Cuộc đua chinh phục Mặt Trăng đang "nóng" lên
Starship không chỉ thu hút NASA và ispace. Trước đây, tỷ phú Nhật Bản Yusaku Maezawa cũng từng đặt chỗ trên Starship cho dự án dearMoon, với mục tiêu đưa ông cùng nhiều nghệ sĩ bay vòng quanh Mặt Trăng trong chuyến bay có người lái đầu tiên của Starship.
Tuy nhiên, khi tiến độ phát triển Starship liên tục bị trì hoãn, ông Maezawa đã quyết định hủy bỏ dự án vào năm 2024.
Dẫu vậy, triển vọng của các sứ mệnh Mặt Trăng vẫn đang được đánh giá tích cực. NASA đã hoàn thành thành công hai nhiệm vụ đầu tiên của chương trình Artemis gồm Artemis I bay không người lái quanh Mặt Trăng và Artemis II đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng.