Tài khoản awkwardgoogle tuần trước đăng trên X ảnh cá mập Greenland kèm theo dòng chữ: "Một con cá mập Greenland 392 tuổi được phát hiện ở Bắc Băng Dương. Nó đã lang thang khắp đại dương từ năm 1627". Đến nay, hình ảnh thu hút hơn 800.000 lượt xem, 11.000 lượt thích, khoảng 1.000 bình luận và được nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ lại.
Tuy nhiên, theo Newsweek, chú thích về độ tuổi của cá mập trong ảnh không hoàn toàn chính xác. Hình ảnh này được cắt ra từ thước phim do Julius Nielsen, nhà sinh vật biển tại Đại học Copenhagen, đăng trên Instagram năm 2020. Trong phần chú thích của bài đăng đó, Nielsen cho biết, video ghi hình một con cá mập Greenland dài 4,4 m, được bắt và thả lại với thiết bị định vị vệ tinh vào năm 2017.
"Con cá mập quả thật rất lớn, nhưng chúng tôi không thể nói chính xác về tuổi của nó", Nielsen cho biết. Ông nói thêm rằng theo suy nghĩ cá nhân, con vật đã hơn 150 tuổi, nhưng nhấn mạnh đây chỉ là suy đoán.
Trước đó, Nielsen cùng đồng nghiệp gây tiếng vang lớn trong nghiên cứu về tuổi thọ cá mập Greenland công bố trên tạp chí Science năm 2016. Nghiên cứu khảo sát tuổi thọ của 28 con cái, đa số đều chết do mắc vào lưới đánh cá.
Để ước tính tuổi cá mập, nhóm chuyên gia sử dụng kỹ thuật định tuổi bằng đồng vị carbon phóng xạ. Cụ thể, họ kiểm tra carbon-14 sinh ra từ những vụ thử vũ khí hạt nhân thập niên 1950 và cách đồng vị này xâm nhập mô mắt của cá mập trong quá trình chúng phát triển. Kết quả chỉ ra, cá mập Greenland là loài động vật lớn và phát triển chậm, trưởng thành khi khoảng 150 tuổi.
Nielsen cùng đồng nghiệp ước tính, cá thể già nhất được kiểm tra đã sống 272-512 năm. Mức trung bình, 392 năm, thường được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về loài này. Tuy nhiên, Nielsen sau đó lưu ý rằng ước tính này chưa được kiểm chứng độc lập và có thể thay đổi khi các phương pháp hiện đại hơn ra đời. Ông cũng khẳng định, mấu chốt của nghiên cứu không phải tuổi chính xác của bất cứ cá thể nào, mà là phát hiện rộng lớn hơn - tuổi thọ của cá mập Greenland được tính bằng thế kỷ.
Cá mập Greenland (Somniosus microcephalus) có thể dài hơn 6 m, nặng hơn một tấn. Chúng sống ở vùng nước sâu, tối và lạnh phía bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, được coi là loài động vật có xương sống thọ nhất hành tinh. Cá mập Greenland có chế độ ăn đa dạng gồm cá, các loài cá mập khác, lươn, động vật có vú biển như hải cẩu. Người ta cũng tìm thấy xác động vật trên cạn chết đuối, bao gồm ngựa và tuần lộc, trong dạ dày của chúng.
Theo nghiên cứu năm 2025 của chuyên gia Shigeharu Kinoshita từ Đại học Tokyo, Nhật Bản, cùng đồng nghiệp, tuổi thọ ấn tượng của cá mập Greenland có thể do gene. Số lượng bản sao gene liên quan đến việc kích hoạt con đường tín hiệu NF-κB của chúng cao hơn những loài khác như cá mập voi (tuổi thọ khoảng 54 năm) hay cá mập tre đốm trắng (tuổi thọ khoảng 25 năm). Con đường này được sử dụng khi hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng với những mối đe dọa và tham gia vào các quá trình như sưng viêm và phát triển khối u.
Thu Thảo (Theo Newsweek, IFL Science)