Tại hội nghị Đại học Thanh Hoa tháng 1/2026, giới lãnh đạo công nghệ từ Tencent, Alibaba đến Zhipu AI đều bày tỏ sự lạc quan về một tương lai dẫn đầu thế giới. Tuy nhiên, sự tự tin này đang vấp phải "bức tường" phần cứng: Cơn khát chất bán dẫn siêu tốc.
Thực tế, năm 2026 chứng kiến một khoảng cách lớn về năng lực sản xuất. Huawei - "ngọn hải đăng" của công nghệ Trung Quốc, thừa nhận phải mất gần hai năm nữa mới sản xuất được dòng chip có hiệu suất tương đương với các sản phẩm hiện tại của Nvidia. Sự chậm trễ này chủ yếu do các chính sách kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ đã chặn đứng khả năng nhập khẩu các công cụ quang khắc tiên tiến từ ASML (Hà Lan) - thiết bị then chốt để tạo ra những con chip mạnh nhất.
Khi lệnh cấm trở thành "chất xúc tác"
Dù Washington làm chậm quá trình phát triển, các lệnh trừng phạt lại vô tình kích ngòi cho quyết tâm tự chủ của Bắc Kinh. Một làn sóng vốn khổng lồ đang đổ dồn vào AI: Cổ phiếu Alibaba tăng hơn 94% trong năm qua, trong khi các startup AI liên tục huy động được hàng tỷ USD thông qua IPO tại Hong Kong.
Huawei là lá cờ đầu trong nỗ lực tự chủ bán dẫn của Trung Quốc. Ảnh: NYT Trong bối cảnh đó, nỗ lực của chính phủ đã kéo dài hơn một thập kỷ với ngân sách vượt 150 tỷ USD. Các ông lớn như Huawei, Alibaba và ByteDance không chỉ dừng lại ở thiết kế mà còn tham gia xây dựng hàng chục nhà máy, đồng thời chiêu mộ nhân tài hàng đầu từ Đài Loan và Hàn Quốc để lấp đầy lỗ hổng kỹ thuật.
Không thể tiếp cận công nghệ quang khắc EUV tối tân của ASML (Hà Lan), Trung Quốc đã chọn một lối đi riêng đầy sáng tạo: Liên kết cụm tính toán. Thay vì phụ thuộc vào một con chip siêu mạnh đơn lẻ, các công ty AI như Zhipu và Huawei đang kết nối hàng loạt chip hiệu suất thấp hơn thành các "cụm tính toán thông minh" khổng lồ.
Tuy nhiên, con đường này không hề bằng phẳng. Nhà sản xuất chip lớn nhất Trung Quốc (SMIC) vẫn đang vật lộn để cung ứng đủ số lượng do tỷ lệ sản phẩm lỗi cao và tiêu tốn nhiều điện năng. Khoảng cách rõ rệt nhất nằm ở mảng chip nhớ - thành phần cốt lõi của AI - nơi các hãng nước ngoài được dự báo sẽ tạo ra dung lượng lưu trữ gấp 70 lần so với nội địa Trung Quốc trong năm nay.
Huawei hiện là minh chứng rõ nhất cho nỗ lực thoát khỏi "gọng kìm" nước ngoài. Từ việc bị Mỹ liệt vào danh sách đen, hãng đã chuyển mình thành trụ cột của chương trình tự chủ quốc gia. Dù các dòng chip Ascend của hãng đã có thể so sánh với một số mẫu cũ của Nvidia, nhưng chúng vẫn phải dựa vào một số thành phần sản xuất từ TSMC và Samsung để duy trì sức mạnh.
Để tồn tại, nhiều startup AI Trung Quốc đang phải chọn giải pháp "đốt tiền": Thuê dịch vụ đám mây từ Alibaba hoặc Amazon để truy cập từ xa vào các trung tâm dữ liệu chứa chip mạnh. Khoản chi phí này thậm chí còn vượt xa doanh thu họ kiếm được, cho thấy sự phụ thuộc vào chip ngoại vẫn là một bài toán chưa có lời giải tức thời.
(Theo NYT)